Joan Miró — doğum haritası

Doğum

1893-04-20 · 11:30 · Barselona, İspanya Güvenilirlik: AA · doğrulanmış kayıt

Çekirdek: Ufukta Aslan, Zirvede Boğa

Joan Miró, Yükselen Aslan burcuyla — dünyanın ilk gördüğü yüz — ve kariyer ile toplumsal konumu yöneten onuncu evde Güneş Boğa burcu ile doğdu. Bu iki unsur birlikte her şeyi anlatıyor: ışıltılı, neredeyse teatral bir dış görünüş; ama o görünüşün ardında yavaş yavaş, eliyle, maddesiyle inşa eden, acelesiz ama kararlı bir irade. Aslan yükselen dışarıya sıcaklık ve çekim gücü yansıtır; ancak Boğa Güneşi performansa kapılmaz — bir şeyin gerçek olabilmesi için boya, kil, çuval bezi gerektir.

«Çiftlik» (1922), Montroig'de dokuz ay boyunca neredeyse takıntılı bir sabırla boyanmıştır: her yaprak, her hayvan, Katalonya toprağının her çatlağı, duyusal bir bağlılıkla kayıt altına alınmış. Bu saf Boğa enerjisidir — anlık parlaklık değil, gerçeği sonuna kadar seyretmeye inanan birinin metodolojik birikimi.

Yine Boğa'da ve yine onuncu evde yer alan Jüpiter bu yapıyı pekiştirir: duyulara güven ve organik genişleme üzerine kurulu bir kariyer. Miró genç yaşta parlayıp erken sönen türden bir sanatçı değildi. Yavaş bir sarmalda büyüyen ve yaşamından daha büyük bir miras bırakan türden biriydi.

Zihin ve İmpuls: Koç'ta Dokuzuncu Ev

Merkür ve Venüs, geniş fikirlerin, felsefenin ve uzak ufukların evi olan dokuzuncu evde birlikte Koç burcundalar. Bu, Miró'nun nasıl düşündüğünü ve neyi sevdiğini ortaya koyuyor: hızlı, doğrudan, yapılmış olanla yetinemeyen. Koç gözden geçirmez; açar. 1920'lerin ortasında Miró, «resmi öldürmek» istediğini söyledi: süslü bir nesne olarak tabloyu bilinçli biçimde yıkmak, onu daha ilkel ve daha acil bir şeye dönüştürmek. Bu Koç dürtüsüdür.

Aynı evdeki Venüs Koç, Miró için güzelliğin edilgen bir zevk olmadığını gösterir. Aktif, neredeyse militan bir arayıştı. Saf kırmızı, sarı, mavi — karıştırılmamış, özür dilemeden kullanılan renkler — bu Venüs'ten gelen bir estetik tercihtir: baştan çıkarmak değil, var olduğunu ilan etmek.

İç Dünya: İkizler'de Ay

Ay — iç duygusal dünya, kişinin kendini nasıl beslediği ve güvende hissettiği — on birinci evde İkizler burcundadır; bu, kolektifler ve hareketlerin evidir. Miró, diğer yaratıcıların arasında kendini evinde hissederdi: Montparnasse kafelerinde, André Breton'ın sürrealist çevresinde, Picasso, Calder ve Giacometti ile kurduğu dostluklarda. Yalnızlık onun doğal hali değildi; alışverişe, uyarıma, konuşmaya ihtiyaç duyardı.

İkizler Ayı aynı zamanda Miró'nun geliştirdiği görsel dili de açıklar: icat edilmiş bir dilin ideogramları gibi görünen işaretler, semboller, figürler. İkizler Ayı, işaret sistemlerini, alternatif dilleri, geleneksel sözcüğe bağlı olmayan iletişim biçimlerini sever. Miró'nun olgun eserleri — savaş döneminde iç sürgünde boyanan 1940-41 tarihli «Takımyıldızlar», siyah zemin üzerinde süzülen figürleriyle — bu Ay niteliğini taşır: mahrem, gece gibi, bilinçdışının söze dökemese de tanıdığı işaretlerle dolu.

Yine on birinci evde İkizler burcunda yer alan Mars, bu kolektif iç dünyaya etkin ve çok yönlü bir enerji katar: Miró sürrealist harekete yalnızca katılmakla kalmıyor, onu itiyordu.

Venüs ve Sevgi: Bir Onay Olarak Güzellik

Güneş ve Venüs Boğa'da kavuşum yapıyor — zodyanın aynı noktasında çok yakın yolculuk eden iki gezegen. Bu, Miró'nun kimliğinin ve güzellik anlayışının neredeyse ayrıştırılamaz olduğu anlamına gelir. Değerleri hakkında boyamıyordu; değerlerinden boyuyordu. Saf birincil renk paleti, ilkelin geri kazanılması, dört yaşındaki bir çocuğun yaptığı gibi görünen ama yıllar süren bilinçli damıtmayı gizleyen çizgi — bunların hepsi Boğa Güneş-Venüs'üdür: fiziksel, dokunsal, dürüst bir güzellik.

Ancak Koç'taki Venüs romantik bir sabırsızlık, yeniye kapılma eğilimi ekler. Miró yorulmak bilmez bir kaşifti: Llorens Artigas ile seramik, bronz heykel, gravür, duvar halısı, anıtsal kamusal yapıtlar. Bu bir ortama sadakatsizlik değildi; yeni formların bitmez tükenmez kur yapmasıydı.

Merkür Satürn'e Karşı: Eseri Yaratan Gerilim

Haritanın en açıklayıcı yönlerinden biri, hızlı ve ikonoklast Koç'taki Merkür'ün üçüncü evde Terazi'deki Satürn ile zıt yönde çekim uygulamasıdır. Üçüncü evde yer alan Satürn, iletişim ve düşünceye yapı, titizlik ve biçimsel sınırlar getirir. Hiçbir şeyin geçmesine izin vermeyen talep edici bir ustadır. Koç Merkürü kırmak ister; Terazi Satürnü, kırılmanın bir biçimi olmasını zorunlu kılar.

Bu gerilim — çizginin kendiliğindenliği ile eserin iç mimarisi arasındaki gerilim — Miró'nun resminin neden kaos olmadığını açıklar. En «çocuksu» tablolar, en özgür görünenler, aslında dikkatle dengeli yapılardır. Karalama hesaplanmıştır. Kırmızı leke tam olarak gereken ağırlığa sahiptir. Satürn, Koç Merkürü'nü yok etmedi; onu söndürmeden disipline etti.

Satürn ayrıca Plüton ile bir üçgen oluşturur — yalnızca 0,6 derecelik bir orble haritanın en güçlü yönü. Üçgen iki güç arasında engelsiz bir akışı temsil eder; burada biçimsel disiplin (Satürn) ve derin dönüşüm kapasitesi (Plüton) birbirini sürtünmesizce destekliyordu. Miró, biçim dağılmadan görsel dilini yıkıp yeniden inşa edebiliyordu.

Jüpiter ile Uranüs: Genişleme ve Yıkım

Onuncu evde Boğa'daki Jüpiter, dördüncü evde Akrep'teki Uranüs ile karşı karşıya gelir — bir diğer büyük gerilim ekseni. Jüpiter organik biçimde genişlemek, inşa etmek, biriktirmek ister; temellerin ve kökenin evi olan dördüncü evde Uranüs ise kökten kırmak ister. Miró'nun hayatında bu, Katalonya ile olan karmaşık ilişkiye yansıdı: ana yurt (dördüncü evde Uranüs, kökende kırılan şey) ile Paris'e, New York'a, dünyaya taşıyan uluslararası kariyer (onuncu evde Jüpiter, küresel yayılım).

Franko diktatörlüğü dönemindeki iç sürgün — Miró, Barselona'dan uzakta Palma de Mallorca'da yaşadı, Katalanca özgürce ifade edemedigi bir süreçte — bu eksenle tam bir örtüşme içindeydi: kırık yuva ve yine de dışarıya doğru büyümeye devam eden eser.

Dış Gezegenler: Kuşak ve Birey

On birinci evde İkizler'de kavuşum yapan Neptün ve Plüton kuşaksal bir yapılanmadır — 19. yüzyılın sonlarında doğanların hepsi bu işareti taşır —, ancak Miró'da özel bir anlam kazanır çünkü Ay ve Mars ile aynı eve düşer. Kolektif olan, düşlerin alanı olan, sınırları eriten (Neptün) ve derinlemesine dönüştüren (Plüton) şeyler duygusal ve dürtüsel yaşamından ayrı değildi: aynı dokunun parçasıydılar.

Sürrealizm Miró için moda gereği benimsenen bir hareket değildi. Zaten içinde olan bir şeyin kolektif dile getirilişiydi: bilinçdışının kendine özgü görsel bir grameri olduğuna, rüyaların ve çocukluğun ve mitin akademik natürmort kadar meşru malzeme olduğuna duyulan inanç.

Orta Gökyüzü ve Kariyer: Zirvede Koç

Orta Gökyüzü — natal haritada kamusal mesleği ve toplumdaki yeri temsil eden nokta — Koç burcundadır. Zirvede Koç, ilk olmayı, yol açmayı, önceden çizilmiş yollar izlememeyi gerektirir. Merkür, Venüs, Chiron ve Kuzey Düğümü de Koç'ta olduğundan Miró'nun büyüme yönü her zaman yeniye, yapılmamış olana, kimsenin henüz boyamamış olduğu şeye işaret ediyordu.

Kuzey Düğümü — bir yaşam boyunca kişisel gelişimin yönü — Koç'ta bu durumu pekiştirir: Miró'nun görevi, defalarca cesaret göstermek, yeniden başlamaktı. Kazanılmış olanı pekiştirmemek, riske atmaktı. Bu, elli yaşında sağlam bir itibar sahibiyken seramiği sıfırdan keşfetmeye karar vermesini açıklıyor. Yetmişinde ise anıtsal heykeli. Bu dağınıklık değildi; haritasının Koç görevine sadakatti.

Chiron: Yara Olarak Dil

Chiron — bir haritada zamanla başkalarına sunulabilecek bir hediyeye dönüşen eski bir yarayı işaret eden asteroidi — Koç'ta, felsefe ve bilginin evi olan dokuzuncu evdedir. Koç yarası, tanınmadan giden savaşçının yarasıdır: önce giden ve başkalarının oturmak için onlarca yıl gereksinim duyacağı bir bölgeye ulaşan kişinin. Miró uzun yıllar boyunca tam olarak anlaşılmadı ya da kabul edilmedi. 1920'lerdeki kendi söyleşisiyle kendi gelenekselliği olarak gördüğü şeyi beğenmediği için başladığı tabloları bilinçli olarak yok etmesiyle simgelenen tarzındaki radikal kırılma, yalnız bir bahisti.

Ancak dokuzuncu evde Chiron, yaranın bilgi ve açık ufuk aracılığıyla iyileştiğini de gösterir. Miró, Barselona Lonja'sında ve Galí Akademisi'nde öğrendi; eğitimi sürekli, meraklı ve asla kendinden razı olmayan bir niteliktaşıdı. Yalnız öncünün yarası, 20. yüzyılın en tanınır görsel diline dönüştü.

Kapanış: Toprak ve Yıldızların İnşa Ettiği

Joan Miró'nun natal haritasının kalbinde, eserinin kalbinde de bulunan bir paradoks yatıyor: ihtiyar çocuk paradoksu. Yavaş yavaş, neredeyse jeolojik bir sabırla inşa eden, onuncu evde Güneş ve Jüpiter Boğa'lı bir adam; aynı zamanda oynamayı hiç bırakmayan İkizler Ayı, defalarca sıfırdan başlamayı bırkmayan Koç'taki gezegenler kümelenmesi ve resmin aynı zamanda bir neşe olduğunu hiç unutmayan Aslan Yükselen.

1975'te Barselona'da açılan Fundació Joan Miró — Miró seksen iki yaşındaydı — belki de tüm haritanın en kesin imgesidir: binanın inşasını görmek için bir ömür boyunca bekleyen Boğa sabrı, onu kamuya açmaktaki Aslan cömertliği, koleksiyonun titizliğini sağlayan Satürn disiplini ve neredeyse sonuna kadar yeni parçalar eklemeyi sürdüren İkizler hayal gücü. Miró, 1983'te Palma de Mallorca'da doksan yaşında, fırçalar hâlâ yanı başındayken hayatını kaybetti.