Julio Cortázar — doğum haritası

Doğum

1914-08-26 · 11:50 · Ixelles, Belçika Güvenilirlik: AA · doğrulanmış kayıt

Temel: Her Kelimeyi Sayan Bir Akrep

Julio Cortázar, dünyaya Akrep Yükselen ile geldi — Yükselen burç, kişinin dünyayla kurduğu ilk temasın burcudur — ve duygusal iç yaşamını simgeleyen Ay da aynı burçta, tam ufuk çizgisinin üzerinde duruyordu. Pratikte bu, ilk izleniminin en derin gerçeğiyle örtüştüğü anlamına geliyordu: yoğun, uyanık, hafifçe rahatsız edici, sizi okumadan önce bile sizi okuduğu hissi veren biri. Akrep Yükselen, şirkete göre ayarlanan bir maske değildir; sadece öyle olur, her zaman.

Öte yandan Güneş — düzenleyici benlik — Başak burcunda, on birinci evdeydi: gruplar, topluluklar ve kolektif düşüncenin evi. Başak, zanaatkârın burcudur: hassasiyete güvenir, taslaklarını ışığa tutar, yeri doldurmayan her şeyi çıkarır. Aynı Başak burcu, Orta Gökyüzü'nü de işgal ediyordu — kariyer ve kamusal yaşamın doruğu. Bu alışılmadık ve aydınlatıcı bir yapılanmadır: detayı ve zanaatı yöneten burç hem Cortázar'ın özü hem de kamusal yaşamının en yüksek noktasıydı. «Hayvanat Bahçesi» (1951) ve «Bütün Ateşler Ateş» (1966), sürrealist serbest çağrışımlar değildir; gramer tam olduğu için fantastik öğeye izin verilen, titizlikle kurulmuş makinelerdir. Olağanüstü etki, tamamen altındaki hassasiyete dayanır.

İçten: Sessiz Duramayan Bir Ay

Birinci evdeki Akrep Ay, her şeyi en yüksek sesle hisseden ve bu gerçeği neredeyse kimseyle paylaşmayan birinin duygusal imzasıdır. Akrep Ay'lar yüzeyde kalmaz; her zaman kazarlar — metnin arkasındaki metni, sosyal performansın arkasındaki gerçek güdüyü, henüz adlandırılmamış duyguyu. Cortázar'ın durumunda bu duygusal yoğunluk kurgunun motoru oldu: «Seksek» (1963) ve «Darbuka Sesi» — Antonioni tarafından «Cinayeti Gördüm!» adıyla sinemaya uyarlanan hikaye — tamamen, fazla fark eden bir karakteri, gerçekliğin olağan çerçevesini kıran bir duyarlılığı eksen alır.

Ay, Uranüs ile sürtüşme içindeydi — iki gezegen birbirini yaklaşık bir dereceyle çekiyordu. Uranüs burada bozucudur, ani kırılma, uyarısız gelen özgürlük talebi. Cortázar için bu, hayatının tanımlayıcı kırılmasında kendini gösterdi: 1951'de Arjantin'den ayrılış ve ardından gelen kalıcı Paris sürgünü. Bir daha tam anlamıyla dönmedi. Evi ve vatanı yöneten Ay, yer değiştirme ve kırılma gezegeni Uranüs ile sürekli, çözümsüz bir gerilim içindeydi. Bu gerilim onu mahvetmedi — en iyi eserini üretti.

Aşkta: Zarif Bir Kapının Arkasında Saklı

Venüs ve Mars her ikisi de Terazi burcunda, on ikinci evdeydi — haritanın en özel ve içe dönük sektörü. Terazi zarafet, güçlü bir estetik duyarlılık ve ortaklık ile güzelliğe duyulan gerçek ihtiyacı getirir. Ancak on ikinci ev, görünmez tutulanların evidir: yalnızlık, gizli meseleler, perde arkasında ya da iç yaşamda olup bitenler. Buradaki Venüs, derinlik ve içtenlikle sever ama özel olarak; bağlantı arzusu, onu kamuya açık gösterimden geri çekme eğilimiyle bir arada var olur.

Cortázar üç kez evlendi — Aurora Bernárdez ile, Ugné Karvelis ile ve son olarak Carol Dunlop ile. Kadınlarla yazışmaları, büyük bir şefkate ve gerçek bir entelektüel yakınlığa muktedir birini ortaya koyar. Ama bu şefkat yazınsaldı ve özeldı, sergilenen bir şey değildi. On ikinci evdeki Venüs, duygularını kalabalık için nadiren sahneye koyar. Aynı yerdeki Mars bir boyut ekler: dürtü ve arzu büyük ölçüde imgelem üzerinden, zanaat aracılığıyla, yazıda işler — açık kamusal saldırganlıkta değil. Yaratıcı tutkusu devasa ama hiçbir zaman gürültülü değildi.

Venüs'ün Jüpiter ile uyum içinde çalışması — Kova burcunda, dördüncü evde — Cortázar'ın ilişkilere ve güzelliğe yaklaşımına cömert ve felsefi açıdan kucaklayıcı bir nitelik katar: alışılmadışa, yabancıya, farklı yaşayanlara doğru bir sıcaklık.

Zihin ve Ses: Kamusal Yaşamın Sahnesinde Aslan

İletişim, dil ve düşüncenin gezegeni Merkür, kamusal üne ait onuncu evde, Aslan burcundaydı. Aslan, sese teatrallik, özgüven, bir sanatçının zamanlama ve etki sezgisi katar. Onuncu evde, bu tam olarak tarihin hatırladığı sestir: Cortázar'ın kamusal okumaları kendi başına teatral olaylardı. Bir caz müzisyeni gibi yüksek sesle okurdu — ritimle, atakla, ana tam bir adanmışlıkla. Hikayeler sayfada işliyordu; sahnede yaşıyorlardı.

Merkür, Satürn ve Plüton ile uyum içindeydi — her ikisi de yabancı kültürler, felsefe ve uzun yolculukların dokuzuncu evindeydi. Onuncu evdeki Aslan sesi, dokuzuncu evde Fransız kültürüne, Paris'e, çeviriye, felsefeye daldırılarak şekillendi, derinleşti ve disipline edildi. Aslan burcundaki Merkür'ün kendiliğindenliği disiplinsiz gelmedi; arkasında Satürn'ün titizliği ve Plüton'un dönüştürücü baskısı vardı. «Seksek» bir tesadüf değildir. Kendi özgürlüğünü haklı kılmak için yapısal çalışmayı yapmış bir sestir.

Kamusal Yaşam: Zanaat Olarak Çağrı

Başak Orta Gökyüzü, işin kendisinin meslek olduğu birinin kariyer noktasıdır — şöhret değil, güç değil, statü değil, bir şeyi tam olarak doğru yapma devam eden projesi. Haritanın tepesindeki Başak, revize eden, cümle düzeyindeki seçimlere özen gösteren, olağanüstü etkinin sıradan zanaata dayandığını anlayan bir yazarı anlatır. «Hayvanat Bahçesi», Cortázar neredeyse kırk yaşındayken geldi; kendini kamuoyunda bir yazar olarak sunmadan önce yirmi yıl boyunca hassasiyeti üzerinde çalışmıştı.

Başak Orta Gökyüzü ayrıca Başak Güneşi ile bağlantılıdır: kamusal kimlik ve en derin benlik hizalanmıştı. Yazar olarak göründüğü kişi tam olarak oydu — titiz, meraklı, güçlü, kendi titizliğini hafifçe alaycı bir gözle izleyen. Özel zanaatkâr ile kamusal yazar arasında boşluk yoktu.

Satürn, Jüpiter ve Oradaki Yük

Jüpiter ve Uranüs dördüncü evde Kova burcunu paylaşıyordu — ev, kökler ve özel temellerin evi. Kova, kolektifin, alışılmadışın, geleceğe yönelik olanın burcudur. Jüpiter, ev fikrine felsefi bir temel kazandırıp genişletti; Uranüs ise onun sabit her versiyonunu kırdı. Dördüncü evde Cortázar'ın aidiyet duygusu tek bir ülkeye, tek bir dile, tek bir adrese hiçbir zaman yerleşmedi. Edebiyatın kendisine aitti, uluslararası bir okuyucu ve yazarlar cumhuriyetine. Paris'teki dairesi, sürgündeki Latin Amerikalı entelektüeller için bir buluşma noktasına dönüştü; yuvası coğrafya değil, sohbetti.

Satürn ve Plüton, dokuzuncu evde Yengeç burcunda iki dereceden az aralıkla bir araya geldi. Bu, haritanın en ağır imzalarından biridir: yapı ve sınırlamanın gezegeni (Satürn) kaçınılmazın ve dönüşümün gezegeni (Plüton) ile kökler ve ev burcunda (Yengeç), yabancı ülkeler ve uzun yolculukların evinde (dokuzuncu) buluşuyor. Açık bir ifadeyle: dönüşümü en kalıcı ve şekillendirici biçimde evini terk etmekten, keyifli bir macera olarak değil, en derin temellere dokunan kalıcı bir değişiklik olarak yaşayan birinin haritası. Perón döneminde Arjantin'den ayrıldı; hayatının geri kalanını Fransa'da geçirdi. Sürgün tesadüf değildi. Bu yapılanmaya göre oluşumunun merkezi eylemiydi.

Dış Gezegenler: Bir Kuşağın Ağırlığı

Neptün de dokuzuncu evde Yengeç burcundaydı, Satürn ve Plüton'a yakın. Dokuzuncu evdeki Yengeç kümesinin tamamı — Satürn, Neptün, Plüton — vatan ve aitliğin karmaşık, tarihsel, istikrarsız olduğu bir kuşaktan söz eder. Cortázar için kişisel olarak, dokuzuncu evdeki Neptün yabancıya dair bir idealcilik katmanı ekledi: Paris yalnızca pratik bir sığınak değildi; felsefi ve estetik bir idealydi. Fransız kültürünü gerçek bir sevgiyle benimsedi, taklit değil gerçek bir içselleştirmeyle ona akıcı biçimde hakim oldu. Neptün'ün getirdiği çözülme, sınırlarda ifadesini buldu — onları aşarak, silerek, yalnızca tek bir şey olmayı reddederek.

Dördüncü evdeki Kova Uranüs — Jüpiter ile birleşmiş — bu sabit yuvanın çözülmesine neşeli, entelektüel özgürlük dolu bir nitelik kattı. Cortázar'ın haritasında nereye ait olduğuna dair kesinliğin kaybı salt bir keder değildi; aynı zamanda özgürlük, daha geniş bir sahneydi.

Kiron ve Kuzey Düğüm: Oyun Hem Yara Hem Yön

Kiron — zamanla hediye haline gelen eski bir yara — Balık burcunda beşinci evdeydi: oyun, yaratıcılık, hayal gücü ve fantastiğin evi. Balık burcunda beşinci evdeki Kiron, yaratımın imgelem dolu, oyuncu ve sınırsız boyutunun — gerçekliğin daha tuhaf bir şeye eridiği yerin — tam da kırılganlığın yaşandığı yer olduğu birini anlatır. 1940'ların Arjantin'inde ciddiye alınmak isteyen genç bir yazar için fantastik eğilim bir güç değil, bir riskti. Ama yara ve armağan aynı nesnedir: gerçekliğin istikrarsız olduğu uzama girme isteği, «Hayvanat Bahçesi»ni yaratan, «Seksek»i mümkün kılan, sesini zamanının tüm gerçekçi geleneklerinden ayırt eden şeydir.

Kuzey Düğüm — yaşam boyunca gelişimsel çekim, yaşam yönü — Balık burcundaydı. Kiron ile aynı yönü gösteriyordu: katı sınırın çözülmesine, gözenekliye, rüya mantığına doğru. Cortázar'ın sürgünde yazdığı hikayeler, Buenos Aires'in kesinliklerinden uzakta, yalnızca sınırların bulanıklaşmasına razı biri tarafından yazılabilecek hikayelerdi. Bu razı oluş hem isteyerek hem de haritasında önceden çizilmiş gibiydi.

Kesin Çelişkiyle Bir Arada Tutulan Bir Portre

Cortázar'ın haritasında dikkat çekici olan, parçaları arasındaki üretken gerilimdir: Başak'ın kesinliği (Güneş, Orta Gökyüzü) fantastiğin hizmetinde (Kiron, Kuzey Düğüm Balık burcunda); kamusal, teatral ses (Aslan Merkür) özel ve gizli duygu tarafından besleniyor (Akrep Ay, on ikinci evde Venüs ve Mars); bozulan yuva (Ay'ın Uranüs ile gerilimi, Yengeç'te Satürn-Plüton) yaratıcılığı kapatmak yerine üretti. Rüyalar yazan bir zanaatkârdı. Aynı anda hem kesin hem gözenekliydi.

Haritanın anlattığı hayat, çelişkilerin çözüme kavuşturulmasına değil yazılmasına ihtiyaç duyulan bir hayattır. Her hikaye, Başak ve Balık'ın aynı sayfayı paylaşabildiği bir yerdi. Her cümle, özellikle bir yere ait olmayan sürgün mimarın inşa ettiği bir evdi. Sonuna kadar, yerinde durmayı reddedeni hassas bir gözlemciyle izledi.